Asmi-Ikben: Scheppingsverhaal en Lilith

Iedereen leeft met vragen rondom zaken over het doel van ons bestaan. Waarom we hier zijn, en hoe wij en alles om ons heen tot stand is gekomen. Misschien herkent u zich vast ook wel in de onderstaande vragen die zowel bij christenen en niet-christenen een rol spelen in gesprekken over schepping en evolutie. Hoe letterlijk mogen we de Bijbel nemen?

Wat maakt het feitelijk uit of de eerste hoofdstukken van Genesis wel of niet precies zo zijn gebeurd als het beschreven staat?

Lees ook eens de site van Genisis homepage

Adam

Adam in de Hebreeuwse bijbel (die zowel in de tenach, bijbel en koran voorkomt).

(van het Hebreewse 'adama'= mens, aarde) is in het scheppingsverhaal in het boek Genesis de eerste mens.

Het boek Genesis kent twee scheppingsverhalen. Het eerste staat in Genesis 1 en verhaalt van de schepping van van man en vrouw. In Genesis 2 komt de schepping van de mens opnieuw ter sprake, waarbij de vrouw Eva ontstaat uit een rib van Adam. Eva weet hem te verleiden toch van de verboden vruchten (volgens de traditie een appel, al wordt dat nergens vermeld) te eten, wat leidt tot de zondeval (een keerpunt in de Bijbelse geschiedenis van de mens).

Het verschil tussen de twee scheppingsverhalen heeft geleid tot een bepaalde traditie die stelt dat niet Eva Adams eerste vrouw was, maar dat zij werd voorafgegaan door de mythische figuur Lilith.

Lilith

Lilith. Haar naam wordt vertaald als 'windgodin' (van Bab.-Ass. lilitu = wind) of als lelie of lotus (van Soemerisch lilu = lotus). Lilith was Maagd, (groot)moeder en dochter ('grootmoeder Lilith' en de 'jonge Lilith'). Ze was oorlogsgodin (tussen de twee Liliths??), hoer en ze bestierde het heilig huwelijk. Ze werd vereerd in Assyrië en Babylonië.

Namen: Lilitu, Lillake, Taninsam (blinde of giftige slang), Lamasjtoe. De Talmoed en rabbinische literatuur noemen haar als eerste echtgenote van Adam, maar meestal heeft ze er geen; soms wordt ook wel Samael ('Blinde god') genoemd. Volgens de Babylonische Talmoed wordt ze afgebeeld met een uil, woest haar en gevleugeld. Een afbeelding van de Soemerische Inanna wordt ook wel geïnterpreteerd als Lilith; Inanna is hier te zien als gevleugelde godin, staande op haar leeuw, geflankeerd door haar uilen, met de levensstrik in de hand.

De maagd Lilith is van boven vrouw, vanaf de navel vuur. Slang (Leviathan).

De naam Lilith komt van het Babylonische Lilitu, dat 'windgeest' betekent, hoewel hij in een populaire Hebreeuwse etymologie in verband wordt gebracht met het gekrijs van een uil, en vandaar met een harig monster. In de bijbel wordt zij in dit opzicht gelijkgesteld aan de Lamia uit de Griekse mythologie.

Creationisten en evolutionisten, christenen en niet-christenen hebben allen hetzelfde bewijsmateriaal – dezelfde feiten. Realiseer je maar eens: we hebben allen de beschikking over dezelfde aarde, dezelfde rotsen met fossielen, dezelfde dieren en planten, dezelfde sterren – de feiten zijn voor iedereen hetzelfde.

Het verschil zit ‘m in de manier waarop we de feiten interpreteren. En waarom interpreteren we de feiten verschillend? Omdat we beginnen met verschillende vooronderstellingen (uitgangspunten of aannames). Dit zijn de aannames waarvan we veronderstellen dat ze waar zijn, zonder dat te kunnen bewijzen. Deze vooronderstellingen vormen dan de basis voor alle andere conclusies. Alle redenering is gebaseerd op vooronderstellingen (ook wel axioma of grondstelling genoemd). Dit wordt met name relevant wanneer we te maken hebben met gebeurtenissen uit het verleden.

Lilith komt al eerder voor als Lillake, op een Soemerisch kleitablet met het verhaal van Gilgamesj en de wilg. Ze wordt afgebeeld met vleugels, staand op leeuw, met vogelpoten, vergezeld door twee uilen, terwijl ze de Soemerische ankh, een levenssymbool, in de hand houdt; deze afbeelding wordt tegenwoordig echter niet meer als Lilith, maar als Inanna beschouwd.

Lilith wordt ook gezien als een naam voor Astarte. Haar naam betekent lelie, van het Soemerische lilu, dat lotus betekent. Deze bloem representeerde in het Oosten, in India, het vrouwelijke geslachtsdeel. In het Midden-Oosten en later in het westen werd deze symboliek overgenomen door de lelie. Lilith is te vereenzelvigen met de Indiase Kali Ma, aan wie de heilige lotus was gewijd.

De meeste gegevens over haar komen uit joodse godsdienstboeken zoals de Talmoed en de Kabbala, die haar verguizen. In de Talmoedse Genesis en de Rabbijnse Midrasj komen verschillende verhalen samen.

Lilith wilde zich niet onderwerpen aan Adam en eiste (ook in seksueel opzicht) gelijke rechten. Zij wilde letterlijk niet de onderliggende partij zijn. (Deze opstelling heeft haar een grote populariteit bezorgd bij feministen.)

Dit gaf aanleiding tot voortdurende onenigheid bij het paar, tot Lilith er zo genoeg van had dat zij haar magische krachten gebruikte (zij kende de geheime naam van God en riep Hem aan) om te ontkomen.

Adam drong er bij God echter op aan Lilith terug te laten komen, maar zij weigerde. Volgens de legende zond God daarop drie engelen om haar terug te halen. De engelen dreigden haar en haar nakomelingen te vervloeken, maar zij dreigde op haar beurt de menselijke kinderen te

Lilith was volgens een bepaalde joodse traditie de eerste vrouw van Adam. In het Oude Testament wordt Lilith eenmaal aangeduid als demon van de nacht. In kabbalistische geschriften is zij het symbool van de zinnelijke begeerte en de seksuele verleiding.

Het ontstaan van de legende vindt zijn oorsprong in het dubbele bijbelse scheppingsverhaal in Genesis 1 en 2. Het duidelijke verschil tussen beide verhalen leidde tot de gedachte dat Adam vóór Eva een andere vrouw gehad moest hebben. Dat zou dan Lilith zijn geweest, die evenals Adam was geschapen uit het stof van de aarde.

vernietigen, die dan alleen nog zouden kunnen worden gered door de drie engelen aan te roepen. Lilith hield voet bij stuk en keerde niet terug naar Adam.

(Harry Mulisch, De Procedure, blz. 8, 9)

vruchtbaar, vermenigvuldigt u.' De man was dus Adam, maar de vrouw was niet Eva, want ons aller oermoeder zag pas later het levenslicht, toen de scheppingsweek al hoog en breed achter de rug was; zij werd niet afzonderlijk geschapen, maar kwam voort uit een rib van Adam. Deze was daar toen zeer over te spreken, want in Genesis 2:23 verklaart hij: 'Dit is eindelijk been van mijn gebeente en vlees van mijn vlees.' Eindelijk! Ook hieruit blijkt, dat Eva zijn tweede vrouw was. Maar hoe staat het dan met de eerste? Wie was zij? Gelukkig hebben deskundigen dat weten te achterhalen: Lilith.

Zeer zelfbewust, want even afzonderlijk geschapen als Adam, wenste zij zich niet aan hem ondergeschikt te maken. De breuk ontstond dan ook over de manier van 'vermenigvuldiging': zij wenste niet de onderliggende partij te zijn. In hun erotisch-technische conflict speelde misschien het feit mee, dat Adam toen nog Eva onder de leden had en in dat stadium dus een enigszins verwijfd type geweest moet zijn. De krach liep in elk geval hoog op en Lilith deed ten slotte iets verschrikkelijks: zij vloekte. Dat wil zeggen, zij sprak de onuitsprekelijke, 72-letterige naam van JHVH uit, veranderde op slag in een demon en vloog weg.

Onmiddellijk stuurde JHVH de engelen SNVJ, SNSNVJ en SMNGLPH achter haar aan, die haar onderschepten boven de Rode Zee. Maar uitschakelen konden zij haar niet. Sindsdien jaagt zij op alleenstaande mannen en wurgt zij kinderen in het kraambed. Kortom, in alle opzichten is Lilith het tegendeel van de latere Eva, de oermoeder, die door haar ontstaan pas een echte kerel maakte van Adam.